Op de rol: ‘De controleur vloog mij aan’

 In Rechtspraak

Verslag van een rechtszitting

Ishana* zit met haar nichtje en 2 vriendinnen in de tram. Ze gaan met lijn 9 van de Haagse Tram Maatschappij (HTM) naar de kermis op het Malieveld. Het is 12 september; eropuit in coronatijd. De dames zijn luidruchtig en balorig. Mondkapje op, mondkapje af. Ze stellen met hun opzichtige ongehoorzaamheid het geduld van de 3 HTM-controleurs in de tram danig op de proef.

De HTM-controleurs krijgen er genoeg van en controleur Dirk* spreekt de dames aan. En dan begint het pandemonium in lijn 9. Vooral Dirk moet het volgens de controleurs ontgelden. Dirk is volgens Ishana een ‘dikke kankersukkel’, een ‘tyfusmongool’ en een ‘teringklootzak.’ Op een tramperron nemen politieagenten de vriendinnen over van de HTM-controleurs. Ishana (19) belandt niet in de draaimolen maar in een politiecel.

Worsteling

Het wachten in zaal F1 van het Haagse gerechtsgebouw is op de verlate Ishana. Haar advocaat is er wel, en die vindt het goed als de rechter vast begint. ‘Ze loopt nu bij de balie naar binnen.’ Politierechter Schreuder vertelt wat er volgens het proces-verbaal op weg naar de kermis is gebeurd. ‘Aanleiding voor het gedoe in de tram was het wel of niet dragen van mondkapjes. Als de HTM-controleur de dames daarop aanspreekt, zegt mevrouw: “U weet niet waar u het over hebt. Het is niet eens een wet, mongool. Houd je bek”.’ De controleur vraagt of Ishana wil stoppen met beledigen, maar dat is ze niet van plan. ‘Kanker tyfus sukkel.’ ‘De HTM-controleur gaat tussen mevrouw en de tramdeur staan’, vervolgt de rechter het proces-verbaal. ‘Hij houdt haar aan voor belediging en vervolgens ontstaat er een worsteling en probeert mevrouw zich los te trekken. Ze trapt daarbij in de lies van de HTM-controleur.’

Boeien

‘Wat is er volgens ú in de tram gebeurd?’, vraagt politierechter Schreuder aan Ishana, die in de zittingszaal is gaan zitten. ‘We wilden uitstappen, maar de controleur wilde ons niet uit de tram laten.’ ‘Hebt u gescholden?’, vraagt de rechter. ‘Nee.’ ‘Waarom zou die controleur dat dan opschrijven?’ Ishana: ‘Dat vraag ik mijzelf ook af.’ Ze vervolgt: ‘De controleur was heel agressief. Het ging heel snel. Het was chaotisch allemaal. Hij wilde mij arresteren en mij in de boeien slaan, maar de manier waarop, dat kon gewoon niet.’ ‘Waarom niet?’, vraagt de rechter. ‘De controleur vloog mij aan’, antwoordt Ishana. ‘Hij heeft ook nooit gezegd dat hij mij zou aanhouden. Ik heb mij niet verzet tegen mijn aanhouding, ik was kwaad omdat hij zo agressief deed.’

Vetklep

De rechter heeft niet alleen de woorden van Ishana en de verklaringen van de HTM-controleurs, er zijn ook videobeelden. Alles wordt opgenomen in de tram. Politierechter Schreuder: ‘Ik zie dat de controleur probeert om bij de tramdeur te komen. Hij wil voorkomen dat u de tram verlaat. U en uw vriendin willen dat beletten. Ik zie dat u wordt beetgepakt en dat u dat probeert te voorkomen. Eén van uw vriendinnen zegt later bij de politie dat u de controleur uitmaakte voor vetklep. Dat sluit een beetje aan bij wat u volgens de HTM-controleurs zou hebben gezegd.’ ‘Dat heb ik niet gezegd’, herhaalt Ishana. Ze ontkent ook dat ze HTM-controleur Dirk in zijn lies heeft getrapt. ‘Ik heb een beweging gemaakt, maar ik heb hem niet geraakt.’

Jong

Ishana heeft Dirk beledigd en zich met geweld verzet tegen haar aanhouding, vindt officier van justitie Pouleijn. De videobeelden zijn zonder geluid, maar de verklaringen van de HTM-controleurs vindt de officier overduidelijk. Dat ‘vetklep’ komt ook niet uit de lucht vallen. Officier Pouleijn heeft geen geluid nodig om op de videobeelden te kunnen zien dat Ishana zich verzet tegen haar aanhouding. ‘Mevrouw provoceerde de HTM-controleurs door haar mondkapje op en af te doen. Ze kreeg diverse waarschuwingen. Je moet in de tram nu eenmaal een mondkapje dragen, of je nou 1 halte meerijdt of de hele rit. Dat moeten we respecteren, maar in plaats daarvan hebben HTM-controleurs iedere dag te maken met verbaal en fysiek geweld.’ Ishana is jong en woont nog thuis, en daarom stelt officier van justitie Pouleijn voor om de straf te baseren op het jeugdstrafrecht: 50 uur werkstraf, waarvan 20 uur voorwaardelijk.

Coronamaatregelen

‘Ik heb de videobeelden bekeken, en ik moet u zeggen dat ik ben geschrokken van de manier waarop mijn cliënt wordt aangehouden’, zegt raadsvrouw Versteegh. ‘Een aanval op een meisje van 19. Je ziet dat de HTM-controleur haar heel hardhandig beetpakt. Dat zij daarvan schrikt, is niet zo raar. Hij vliegt op haar af en vervolgens staat hij op een paar centimeter van haar gezicht. Als we het hebben over coronamaatregelen, dan lijkt mij dát niet de bedoeling. Het is ook duidelijk dat de HTM-controleur niet in zijn kruis wordt getrapt’, zegt de raadsvrouw.’ Ishana had zich moeten gedragen in de tram en HTM-controleurs moeten hun werk kunnen doen, maar dat deden ze niet goed, meent raadsvrouw Versteegh. ‘Het was voor mijn cliënte helemaal niet duidelijk dat ze werd aangehouden.’ Ishana verdient vrijgesproken te worden van belediging en verzet tegen haar aanhouding. Als de rechter daar anders over denkt, dan zou hij kunnen volstaan met een voorwaardelijke taakstraf.

Overtrokken

Ishana heeft zich wél verzet tegen haar aanhouding door HTM-controleur Dirk te duwen (van schoppen tegen zijn lies wordt ze vrijgesproken), en ze heeft hem ook beledigd. Politierechter Schreuder: ‘Uw vriendin heeft verklaard dat u iets in die richting hebt gezegd. Uw reactie was heel erg overtrokken. U bent losgegaan. Dat zie ik ook op de videobeelden.’ De rechter vindt een werkstraf op basis van het jeugdstrafrecht van 40 uur, waarvan 20 uur voorwaardelijk, gepast. De rechter moet ook beoordelen of HTM-controleur Dirk recht heeft op een schadevergoeding. De confrontatie met Ishana heeft hem kennelijk aangegrepen. Hij vraagt 300 euro. De officier vindt 150 euro billijk; de advocaat vindt van niet. En de rechter? Die zegt: ‘Ik verklaar de vordering niet ontvankelijk omdat er alleen over gevoelens wordt gesproken. Ik lees er geen psychische schade in.’

* Dit zijn niet hun echte namen.